consent
Gezondheidszorg, Onderwijs, Ouderschap, Zwangerschap en geboorte

“(Informed) Consent”

Consent. De eerste keer dat ik met dat woord in aanraking kwam was toen ik 22 jaar was en zwanger van mijn oudste dochter. Ik ging mijn zwangerschap vrij blanco in. Vol vertrouwen in verloskundigen, ziekenhuizen en alles wat erbij hoorde. Het was op een forum voor aanstaande ouders dat ik voor het eerst het woord ‘consent’ tegenkwam. In een bevalplan (een document waarin je je wensen en eisen rondom de bevalling kunt vastleggen) in de vorm van ‘informed consent’. Ik begreep nooit zo goed wat hiermee bedoeld werd. Het werd uitgelegd als dat de (aanstaande) moeder expliciete toestemming wil geven voor alle handelingen die op haar of haar kind worden verricht. Dit vond ik nogal verwarrend. Want enerzijds: hoezo zouden er dingen worden gedaan zónder mijn toestemming? Het waren toch mijn lijf en mijn kind? Anderzijds: de zorgverleners zouden het toch wel het beste weten?

Ik liet mijn zwangerschap en bevalling over mij heen komen. Liet een schroefje in het hoofd van mijn baby zetten om de hartslag te controleren toen mij werd verteld dat dat ging gebeuren. Liet ik zonder mijn toestemming handen in mijn vagina gaan om te kijken hoeveel ontsluiting er was. Perste op het moment dat de verloskundige zei dat ik mocht persen. Liet braaf de oxytocine prik in mij zetten na de bevalling voor het loskomen van de placenta en me vertellen dat ik wel nog de rest van de dag in het ziekenhuis moest blijven. Legde mijn baby aan de borst op het moment dat de verpleegkundige me zei dat ik mocht voeden en tijd had om daarbij te helpen. Ik heb geen dwang ervaren. Pas veel later realiseerde ik me dat ik ook geen keuze had gekregen, terwijl ik wel het recht had om een afwijkende keuze te maken. Er was geen sprake van informed consent. Alles wat gebeurde werd me medegedeeld als feit, zonder dat mij duidelijk was dat ik een keuze had en zonder dat mij werd uitgelegd wat voor- en nadelen van een handeling waren – terwijl daar heus wel tijd voor was. Het was een ongecompliceerde bevalling. Hoewel ik het achteraf niet met elke handeling eens ben, waren dit dan nog relatief onschuldige ingrepen. Ik realiseerde mij later dat ook meer ingrijpende handelingen als een knip worden medegedeeld als zijnde feit, terwijl ook daar vaak een keuze in mogelijk is.

Mijn tweede zwangerschap ging ik anders in. Het was bijna 4 jaar na mijn eerste zwangerschap en ik was meer op de hoogte van mijn rechten. Van de voor- en nadelen van standaard handelingen en dat ik mij op veel vlakken niet kon vinden in het protocol. Waar ik er niet zeker van was wat wijsheid was wist ik verloskundigen te vinden die mij in gewone mensentaal de voor- en nadelen van bepaalde handelingen uit konden leggen. Bij mijn tweede bevalling ging ik niet meer naar het ziekenhuis maar beviel ik thuis in bad, werd er maar één keer naar het hartje van mijn baby geluisterd na mijn toestemming, voelde ik zelf wanneer te persen, kreeg ik geen oxytocineprik voor de placenta (en ja, die placenta kwam toen toch gewoon vanzelf en nee, ik had niet veel bloedverlies) en werd er na mijn toestemming gevoeld of er hechtingen nodig waren na de bevalling. Mijn baby werd de eerste week nauwelijks gewogen of getemperatuurd en dronk zoveel aan de borst als dat ze aangaf dat nodig was. Ze groeide als kool en was een super tevreden baby. Bij deze bevalling was sprake van informed consent. En doorvoelde ik ook de waarde van dit consent.

Deze zwangerschap leerde mij hoe belangrijk het is de baas te mogen zijn over je eigen lichaam. Hoe angstig het maakt wanneer je onderworpen wordt aan de eisen van, in dit geval, een zorgverlener en het gevoel te hebben daar niet tegenin te kunnen gaan. Het was namelijk best lastig om een zorgverlener te vinden die wel wilde luisteren en die de dingen niet alleen maar deed omdat ze protocol waren. Ook maakte deze zwangerschap het voor mij logisch dat er niets met mij of mijn kinderen gebeurde zonder consent. Het was al hoe ik met anderen omging, maar werd nu ook wat ik van anderen verwachtte in de omgang met ons. Best lastig in een samenleving waar dat niet de standaard is.

Mijn oudste ging inmiddels naar school, en ook daar bleek het op reguliere scholen niet de standaard te zijn kinderen als evenwaardig te zien en hen mening, juist op de essentiële vlakken, van waarde te laten zijn. Wil je buiten zijn? Helaas, we zijn nu binnen. Heb je genoeg gegeten? Eet dan toch je trommeltje maar leeg. Heb je honger? Je mag nu niet eten, want het is nu geen pauze. Ben je moe? Je mag nog niet naar huis, de school is nog niet uit.

Ongeveer een jaar na de eerste schooldag van mijn oudste dochter kwam er een sociocratische school in onze woonplaats. Een school waar álles wordt besloten met consent. Waarbij de mening van de leerlingen, of ze nou 4 zijn of 21, net zoveel waard is als de mening van begeleiders. Maar waar leerlingen ook vooral hun hart mogen volgen en mogen leren op een manier die van nature bij ze past. Waar ze mogen eten wanneer ze honger hebben en buiten kunnen zijn wanneer de behoefte daaraan er is. En waar ze wanneer ze merken dat hun batterij leeg is gewoon lekker naar huis kunnen gaan of een rustig plekje op kunnen zoeken om bij te tanken. Inmiddels is het woord consent me meer dan duidelijk en ben ik blij dat ik mijn kinderen het belang ervan al in deze fase van hun leven mee kan geven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *